Koordynacja świadczeń

Czym jest koordynacja

Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zawierają reguły, dzięki którym osoby podejmujące pracę równocześnie lub kolejno w kilku państwach członkowskich, unikają negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Zapewniają równe traktowanie każdego obywatela Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii oraz dają prawo do opieki lekarskiej, świadczeń chorobowych, rodzinnych, emerytur czy rent bądź zasiłków dla bezrobotnych. Wskazują, któremu państwu podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą.  Gwarantują, że świadczenia nabyte w jednym państwie, będą wypłacane, także jeśli osoba uprawniona przeniesie się do innego państwa. Dotyczą one tylko osób, które przemieszczają się w obrębie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami ww. państw Oznacza to, że w przypadku kolizji przepisów krajowych z przepisami unijnymi, zastosowanie  mają zawsze te ostatnie. Przepisy o koordynacji zawarte zostały w unijnych rozporządzeniach. Obowiązują zatem w całości i są stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach nimi objętych. Państwa te nie mogą stosować tych przepisów wybiórczo.

Przepisy unijne nie pozwalają na pobieranie świadczeń rodzinnych w pełnej kwocie równocześnie w różnych krajach. Państwo mające pierwszeństwo wypłaca pełną kwotę świadczeń rodzinnych – po spełnieniu kryteriów przewidzianych w jego ustawodawstwie, natomiast drugie państwo wypłaca dodatek dyferencyjny. Jest to kwota wynosząca różnicę między wysokością świadczeń, w przypadku, gdy ich wysokość w drugim państwie przewyższa sumę świadczeń w pierwszym państwie – tak, aby osoba zainteresowana otrzymała najwyższą możliwą kwotę świadczeń przewidzianą w ustawodawstwie jednego z państw członkowskich.

Kraje objęte koordynacją

Zasady koordynacji obowiązują w państwach członkowskich Unii Europejskiej: Austrii, Belgii, Bułgarii, Chorwacji, na Cyprze, w Czechach, Danii (z wyjątkiem Grenlandii i Wysp Faro), Estonii, Finlandii, we Francji (także na obszarze Reunion, Martyniki, Gwadelupy i Gujany Francuskiej), Grecji, Hiszpanii, Irlandii, na Litwie, w Luksemburgu, na Łotwie, Malcie, w Niemczech, Holandii, Polsce, Portugalii (w tym na Maderze i Azorach), Rumunii, na Słowacji, w Słowenii, Szwecji, na Węgrzech, we Włoszech, w Wielkiej Brytanii w tym na Gibraltarze (zasady nie obowiązują natomiast na Wyspie Man i Wyspach Normandzkich), w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego Islandii, Lichtensteinie i Norwegii, na podstawie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, oraz w Szwajcarii, na podstawie umowy UE – Szwajcaria o swobodnym przepływie osób.

https://www.mpips.gov.pl/koordynacja-systemow-zabezpieczenia-spolecznego...

Kiedy zachodzi koordynacja

Osoby, które mieszkają i wykonują pracę w jednym państwie korzystają z ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego na podstawie wewnętrznych przepisów tego państwa. Przepisy
te regulują ich prawa i obowiązki w odniesieniu do obciążeń (składek) oraz korzyści (świadczeń) w ramach systemu zabezpieczenia społecznego państwa, w którym mieszkają. Kiedy osoby te wyjeżdżają za granicę, w celu wykonywania pracy zarobkowej lub zamieszkania, przepisy wewnętrzne nie wystarczają dla zapewnienia im takiej ochrony. Gwarancję ochrony można wówczas uzyskać dopiero dzięki aktom prawa międzynarodowego, jakimi są unijne przepisy o koordynacji świadczeń w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego to regulacje prawne, które uzupełniają prawo wewnętrzne danego państwa, chroniąc osoby wykonujące pracę za granicą przed utratą ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego. Regulacje te służą ochronie interesów osób przemieszczających się w celu podejmowania zatrudnienia i posiadających okresy zatrudnienia przebyte na terytorium różnych państw.

Rodzaje świadczeń

Świadczenia podlegające koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego:

Świadczenia rodzinne:

Świadczenie wychowawcze:

Świadczenia niepodlegające koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (realizowane w oparciu o ustawodawstwo polskie):

  • zapomoga (z tytułu urodzenia dziecka) wypłacana przez gminy,
  • jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka (tzw. becikowe),
  • świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Ustalanie koordynacji

Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz z art. 13 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wnioski w sprawie uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych i wychowawczego, składa się w urzędzie gminy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o ww. świadczenia. W przypadku, kiedy okaże się, że jeden z członków rodziny pracuje i mieszka w jednym z krajów objętych koordynacją, gmina powinna przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie charakteru oraz faktycznego miejsca pobytu członka rodziny na terenie państwa objętego koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, tj. Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii.

Jeżeli w ramach ww. postępowania organ właściwy ustali, że wyjazd nie ma charakteru turystycznego, leczniczego lub nie jest związany z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Polski, powinien wystąpić do wojewody z wnioskiem o ustalenie, czy w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W celu usprawnienia ww. procedury gmina powinna dołączyć poniższe dokumenty:

Kserokopie ww. wymienionych dokumentów zostaną uwzględnione tylko po ich potwierdzeniu „za zgodność z oryginałem” na każdej stronie. Dokumenty „za zgodność z oryginałem” mogą być potwierdzane przez upoważnione do tego instytucje, np. gminę, notariusza lub upoważnionego pracownika Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego. 

W przypadku, gdy wojewoda ustali, że w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, gmina uchyla decyzję przyznającą świadczenia za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w innym państwie w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Jeżeli wojewoda ustali, że w danej sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego:

  • powoduje to obowiązek rozpatrzenia wniosku przez organ właściwy (wójt, burmistrz, prezydent) w oparciu o ustawodawstwo polskie,
  • lub w przypadku wniosku, w stosunku do którego decyzja została wydana przez gminę, powoduje to obowiązek nieprzerwanej wypłaty świadczenia przyznanego prawomocnymi decyzjami przez organ właściwy (wójt, burmistrz, prezydent).
Autor: Danuta Michalak
Data utworzenia: 03.01.2018
Osoba publikująca: Barbara Pietrzyk
Data publikacji: 03.01.2018 - 09:19
Ostatnia aktualizacja: Barbara Pietrzyk
Data aktualizacji: 26.03.2018 - 12:44