Zakres i tryb postępowania mandatowego regulują przepisy Rozdziału 17 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 133, poz. 848 ze zmianami [ zobacz akt prawny]).

Zgodnie z:

• rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie sposobu dokumentacji i ewidencji grzywien za wykroczenia, ściąganych w postępowaniu mandatowym, oraz organów właściwych w sprawach rozprowadzania i rozliczania bloczków mandatowych (Dz. U. z 1994 r., Nr 131, poz. 663  [zobacz akt prawny]);
• ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm. [zobacz akt prawny]);
• rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 ze zmianami [zobacz akt prawny]);
• ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm. [zobacz akt prawny]).

Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu zajmuje się:

• ewidencjonowaniem wpływów i należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego,
• wystawianiem wniosków o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, w celu wyegzekwowania należności budżetu państwa,
• rozpatrywaniem wniosków o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych.

Osoba, która otrzymała mandat karny, przyjęła i podpisała zobowiązana jest do jego uregulowania bez wezwania w ciągu 7 dni od daty nałożenia;

Kwestie zasadności ukarania grzywną pozostają w kompetencji funkcjonariusza organu uprawnionego do nakładania grzywien.
Funkcjonariusz organu uprawnionego określa wysokość grzywny oraz informuje o skutkach prawnych odmowy jej przyjęcia (w przypadku odmowy przyjęcia mandatu karnego funkcjonariusz kieruje wniosek do Sądu o ukaranie).
Możliwość uchylenia prawomocnego mandatu zawierają jedynie uregulowania zawarte w art. 101 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Stanowią one, iż ukarany w zawitym terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się mandatu może złożyć wniosek o jego uchylenie do Sądu, na którego obszarze działania grzywna została nałożona. Należy zaznaczyć, iż w takiej sytuacji mandat może zostać uchylony, jedynie wówczas gdy grzywnę nałożono za czyn nie będący wykroczeniem.

Jednak do czasu wydania przez Sąd postanowienia korzystnego dla ukaranego –mandat karny pozostaje prawomocny, a więc w przypadku nieuregulowania – podlega egzekucji administracyjnej.

Grzywna nałożona w drodze mandatu karnego, w myśl przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. nr 157, poz.1240 ze zm. [zobacz akt prawny]), jest należnością publicznoprawną i stanowi dochód budżetu państwa.

Do egzekucji należności publicznoprawnych, wynikających z nieuregulowanych w terminie mandatów karnych, mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ukarany zostaje o tym fakcie poinformowany, m.in. w punkcie 3 pouczenia umieszczonego na drugiej stronie odcinka mandatu.
Wierzyciel ma obowiązek systematycznej kontroli terminowości zapłaty zobowiązań publicznoprawnych.

Brak zapłaty grzywny w wyznaczonym ustawowo terminie (7 dni) skutkuje wystawieniem przez wierzyciela wniosku o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, w celu wyegzekwowania należności budżetu państwa.

Wniosek jest kierowany do urzędu skarbowego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ukaranej mandatem karnym.

Wystawienie tytułu wykonawczego nie wymaga wcześniejszego skierowania do ukaranego upomnienia (wezwania do zapłaty).