PS-Ko.431.2.2017.2

SPRAWOZDANIE
Z KONTROLI W TRYBIE UPROSZCZONYM

przeprowadzonej w Urzędzie Gminy w Turku, ul. Ogrodowa 4, 62 – 700 Turek.
Funkcję Wójta Gminy Turek pełni Pan Karol Mikołajczyk. 
Na podstawie art. 6 ust. 4 pkt. 3 ustawy z 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. Nr 185, poz.1092) i § 2 ust. 1 Zarządzenia Nr 447/15 Wojewody Wielkopolskiego 
z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie trybu i sposobu kontroli prowadzonej przez wojewodę, dla kontroli których tryb i sposób ich prowadzenia nie został określony w odrębnych przepisach, w dniach od 27 lutego do 2 marca i od 6 do 9 marca 2017 r. została przeprowadzona w Urzędzie Gminy w Turku kontrola w trybie uproszczonym, w zakresie realizacji ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.). 
Czynności kontrolne przeprowadził, na podstawie upoważnienia Wojewody Wielkopolskiego nr KN-II.0030.67.2017.1 z dnia 15 lutego 2017 r., kontroler -  Zenona Majer, starszy inspektor w Wydziale Polityki Społecznej i Zdrowia Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego 
w Poznaniu, Delegatura w Koninie (dowód nr 1), która oświadczyła, że nie istnieją okoliczności uzasadniające wyłączenie jej od udziału w ww. kontroli  (dowód nr 2).

Treść sprawozdania podlega udostępnieniu, zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. 
o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764.), oprócz informacji stanowiących dane osobowe w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r.,  poz.922).

W trakcie kontroli informacji udzielała Pani Jadwiga Ogińska – kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Turku.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.) tj.:
•	art. 53 ust. 1 - cyt. „Organy gminy i województwa do dnia wejścia w życie ustawy wyznaczą lub utworzą jednostki organizacyjne właściwe do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego”,
•	art. 10 ust. 1 – cyt. „Postępowanie w sprawach świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy”,
•	art. 10 ust. 2 – cyt. „Organ właściwy może, w formie pisemnej, upoważnić swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 1, a także do wydawania w tych sprawach decyzji”.

W powyższym zakresie dokonano następujących ustaleń:
1.	Rada Gminy Turek  Uchwałą  Nr XIX/104/16  z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie wyznaczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Turku do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego wynikających z ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), wyznaczyła Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Turku – jako jednostkę organizacyjną Gminy Turek właściwą do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego (dowód nr 3).
2.	Kierownikiem GOPS w Turku od dnia 01 kwietnia 1990 r. jest Pani Jadwiga Ogińska, która posiada miedzy innymi uprawnienia do prowadzenia postępowań oraz wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących świadczenia wychowawczego, nadane upoważnieniem  nr  OR-OS 0052.13.2016  z dnia 1 kwietnia 2016 r., wydanym przez Wójta Gminy Turek (dowód nr 4);
3.	W okresie od kwietnia 2016 r. do dnia kontroli pracę w zakresie realizowania programu „Rodzina 500 plus” wykonywało 5 pracowników.  Natomiast na dzień kontroli realizacją świadczenia wychowawczego zajmuje się 3 pracowników (dowód nr 5 pisemna informacja kierownika GOPS), tj.
•	Pani Xxxxxxx Xxxxxxxx – inspektor ds. świadczeń rodzinnych, funduszu alimentacyjnego (rozwiązanie umowy o pracę nastąpi 02.03.2017 r.), która posiada między innymi uprawnienia  do prowadzenia postępowań i wydawania decyzji w sprawach świadczenia wychowawczego, nadane upoważnieniem numer OR.0052.15.2016 r. z dnia 01.04.2016 r. wydanym przez Wójta Gminy Turek (dowód nr 6);
•	Pani Xxxxx Xxxxx – pomoc administracyjna, która posiada między innymi uprawnienia  do prowadzenia postępowań w sprawach świadczenia wychowawczego, nadane upoważnieniem numer OR.0052.2.2017 r. z dnia 02.01.2017 r. wydanym przez Wójta Gminy Turek (dowód nr 7);
•	Pani Xxxxx Xxxxxxx – pomoc administracyjna, która posiada między innymi uprawnienia  do prowadzenia postępowań w sprawach świadczenia wychowawczego, nadane upoważnieniem numer OR.0052.3.2017 r. z dnia 10.01.2017 r. wydanym przez Wójta Gminy Turek (dowód nr 8);
•	Pani Xxxxx Xxxxx– specjalista pracy socjalnej, która posiada miedzy innymi uprawnienia do prowadzenia postępowań w sprawach świadczenia wychowawczego pod nieobecność pracowników realizujących ww. zadania z uwzględnieniem realizacji powierzonych zadań w godzinach popołudniowych , po zakończonej pracy w pomocy społecznej nadane, upoważnieniem nr OR.0052.22.2016 r. z dnia 04.11.2016 r. wydanym przez Wójta Gminy Turek (dowód nr 9).

		Celem kontroli było sprawdzenie realizacji ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.). 
Kontroli za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. poddano następujące zagadnienia:
1.	Ustalenie ogólnej liczby rodzin, którym przyznano świadczenie wychowawcze, w tym: 
•	na pierwsze dziecko,
•	na jedyne pierwsze dziecko.
2.	Ustalenie liczby rodzin otrzymujących świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, które korzystały wcześniej:	
•	ze świadczeń rodzinnych,
•	ze świadczeń pomocy społecznej, 
     w stosunku do ogółu rodzin  pobierających świadczenie wychowawcze oraz w stosunku do   
     wszystkich rodzin pobierających świadczenie na pierwsze dziecko.
3.	Ustalenie liczby rodzin otrzymujących świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, w przypadku których nastąpiła utrata dochodu (określenie przyczyny utraty dochodu), w stosunku do ogółu rodzin pobierających świadczenie wychowawcze oraz w stosunku do wszystkich rodzin pobierających ww. świadczenie na pierwsze dziecko. 
4.	Ustalenie liczby rodzin otrzymujących świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, w przypadku których:
•	dochód uzyskiwany był z gospodarstwa rolnego,
•	do obliczania dochodu stosowane było oświadczenie przedsiębiorcy (ryczałt lub karta podatkowa),
•	przynajmniej jeden z rodziców nie uzyskiwał dochodu (określenie od 	kiedy taka sytuacja ma miejsce), w stosunku do ogółu rodzin pobierających świadczenie wychowawcze oraz 
w stosunku do wszystkich rodzin pobierających świadczenie na pierwsze dziecko.
5.	Sprawdzenie zasadności przyznawania, terminowości rozpatrzenia spraw, a także legalności wydawanych decyzji w zakresie świadczenia wychowawczego. 

Na okoliczność kontroli, kierownik GOPS: 

1.	Przedstawiła sprawozdanie MPiPS  „Realizacja Programu Rodzina 500+ w 2016 r. ( stan na koniec grudnia)” ( dowód nr 10 )
Z powyższego sprawozdania wynika, że w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r.:
•	złożono o świadczenie wychowawcze ogółem 981 wniosków, w tym w formie papierowej 860, drogą elektroniczną 121,
•	wydano 949 decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego, 
•	świadczenie wychowawcze  przyznano 800 rodzinom, w tym:
*  190 rodzinom z ustalonym prawem do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko,   
    w tym 21 rodzinom z ustalonym prawem do ww. świadczenia na jedyne dziecko.

2.	Sporządziła według podanego przez kontrolera wzoru zestawienia: „Wykaz rodzin, które pobierały świadczenie wychowawcze okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r. 
w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Turku” (dowód nr 11) oraz „Wykaz rodzin, które pobierały świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r.(dowód nr 12).
Z analizy powyższych zestawień wynika, że w miesiącu grudniu 2016 r. świadczeniem wychowawczym objętych było ogółem  831 rodzin, w tym:
•	470 rodzin z przyznanym świadczeniem na pierwsze dziecko, w tym 196 rodzin
z przyznanym świadczeniem na jedyne dziecko,
•	361  rodzin z przyznanym świadczeniem drugie i kolejne dziecko.

3.	Sporządziła pisemną informację w zakresie realizacji świadczenia wychowawczego okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej 
w Turku (dowód nr 13), z którego wynika, że:
•	wnioski 30 rodzin przekazano do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Poznaniu, w celu ustalenia czy nie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego,
•	wnioski 48 rodzin przekazano do organu właściwego, celem rozpatrzenia wg właściwości,
•	wydano 29 decyzji odmawiających przyznania świadczenia wychowawczego, z powodu przekroczonego kryterium dochodowego,
•	wydano 43 decyzje z powodu utraty świadczeń w trakcie ich pobierania.

Wobec rozbieżności, dotyczących danych w zakresie ogólnej liczby rodzin, którym przyznane zostało świadczenie wychowawcze oraz rodzin z przyznanym świadczeniem na pierwsze 
i kolejne dziecko w rodzinie, a także liczby rodzin z pierwszym dzieckiem, w sytuacji gdy jest ono jedynym dzieckiem, zawartych w ww. sprawozdaniu MPiPS, kierownik GOPS złożyła pisemne wyjaśnienie (dowód nr 14).
Zgodnie z wyjaśnieniem kierownika GOPS, powyższe rozbieżności spowodowane były tym, że cyt. „... wszystkich danych niezbędnych do sporządzenia sprawozdania nie można było wygenerować z systemu informatycznego i część nich przeliczano ręcznie”, dodała ponadto, że cyt. „...realizacja programu pod presją czasu oraz niedostosowanie systemu informatycznego w zakresie tworzenia raportów, dotyczących liczby pierwszych dzieci korzystających z świadczenia wychowawczego, spowodowało wystąpienie błędów w sprawozdaniu. Są to jednak błędy nie mające wpływu na wypłatę świadczeń wychowawczych, ponieważ wszyscy uprawnieni świadczenie otrzymali”. 
Ponadto w ww. wyjaśnieniu, kierownik GOPS podała, że za miesiąc grudzień 2016 r.:
•	ogólna liczba rodzin mających ustalone prawo do świadczenia wychowawczego wynosi  831 ,  a nie jak podano w sprawozdaniu 800 rodzin,
•	liczba rodzin mających ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko wynosi 470,  a nie jak podano w sprawozdaniu 190 rodzin, w tym  na jedyne dziecko 196,  a nie jak podano w sprawozdaniu 21 rodzin.

Podczas czynności kontrolnych analizie poddano dokumentację 239 rodzin, wnioskujących o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r. (pobierających świadczenie w miesiącu grudniu 2016 r.), co stanowi 50,85% rodzin korzystających z ww. świadczenia
 ( dowód nr 15).
Ustalenia wynikające z analizy dokumentacji 239 rodzin zostały ujęte w sporządzonym przez kontrolera “Zestawieniu dotyczącym wypłaty świadczenia  wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie z terenu Gminy Turek” (dowód nr 16).
Ww. zestawienie obejmuje następujące dane: nr pozycji z wykazu rodzin z ustalonym prawem do świadczenia wychowawczego 500+ na pierwsze dziecko, w tym na pierwsze i jedyne dziecko, czy rodzina korzystała wcześniej ze świadczeń: rodzinnych/pomocy społecznej, czy w przypadku rodziny nastąpiła utrata dochodu (przyczyna), czy rodzina uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego, czy w przypadku rodziny dochód obliczony jest na podstawie oświadczenia przedsiębiorcy: ryczałt, karta podatkowa, czy w przypadku rodziny przynajmniej jeden z rodziców nie uzyskuje dochodu (od kiedy), uwagi.

Ustalenia kontroli wykazały, że:
Ad. 1.  Spośród  981 rodzin wnioskujących o świadczenie wychowawcze:
•	wnioski 30 rodzin przekazano do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Poznaniu, w celu ustalenia czy nie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego,
•	wnioski 30 rodzin przekazano do organu właściwego, celem rozpatrzenia wg właściwości,
•	wydano 29 decyzji odmawiających przyznania świadczenia wychowawczego, z powodu przekroczonego kryterium dochodowego,
•	wydano 43 decyzje z powodu utraty świadczeń w trakcie ich pobierania.
•	świadczenie wychowawcze do 31 grudnia 2016 r. pobierało ogółem 831 rodzin, w tym: 
na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie – 470 rodzin, na jedyne pierwsze dziecko – 196 rodzin (patrz dowód nr 11 i 13).
Ad. 2. Spośród 470 rodzin otrzymujących świadczenie wychowawcze na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie, ze świadczeń:
•	rodzinnych korzystało wcześniej 317 rodzin, co w stosunku do ogółu rodzin pobierających świadczenie wychowawcze stanowi 38,1 %, a w stosunku do wszystkich rodzin pobierających świadczenie na pierwsze dziecko stanowi 67,4 % ( patrz dowód nr 12 i 19) ;
•	pomocy społecznej korzystało wcześniej 100 rodzin, co w stosunku do ogółu rodzin pobierających świadczenie wychowawcze stanowi 12%, a w stosunku do wszystkich rodzin pobierających świadczenie na pierwsze dziecko stanowi 21,3% (patrz dowód nr 12 i 19).
Ad. 3. Spośród 470 rodzin otrzymujących świadczenie wychowawcze na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie, w przypadku 123 z nich nastąpiła utrata dochodu, co w stosunku do ogółu rodzin pobierających świadczenie wychowawcze stanowi 14,8%, a w stosunku do wszystkich rodzin pobierających świadczenie na pierwsze dziecko stanowi 26,2%  (dowód nr 17 i 19) 
Danych odnośnie powodu utraty  dochodu w rodzinie nie można było wygenerować 
z systemu informatycznego. 
Natomiast wśród 239 rodzin (patrz dowód nr 16) uprawnionych do świadczenia wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko, których dokumentację poddano kontroli ustalono, iż przyczyną utraty dochodu było w przypadku:
•	13  rodzin - uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego,
•	25  rodzin - utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
•	2  rodzin - utrata zasiłku dla bezrobotnych.
•	12 rodzin – na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie było możliwości ustalenia przyczyny utraty dochodu 

Ad. 4. Spośród 470 rodzin otrzymujących świadczenie wychowawcze na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie, w przypadku: 
•	155 rodzin dochód uzyskiwany był z gospodarstwa rolnego, co w stosunku do ogółu rodzin pobierających świadczenie wychowawcze stanowi 18,6%, a w stosunku do wszystkich rodzin pobierających świadczenie na pierwsze dziecko stanowi 32,9% (patrz dowód nr 18 i 19),
•	31 rodzin do obliczania dochodu stosowane było oświadczenie przedsiębiorcy o dochodzie osiąganym na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, co w stosunku do ogółu rodzin pobierających świadczenie wychowawcze stanowi 3,7%, a w stosunku do wszystkich rodzin pobierających świadczenie na pierwsze dziecko stanowi 6,6% ( dowód nr 19),
Danych odnośnie braku uzyskiwania dochodu w rodzinie przynajmniej przez jednego 
z  rodziców nie można było wygenerować z systemu informatycznego.
Natomiast wśród 239 rodzin uprawnionych do świadczenia wychowawczego na pierwsze 
i kolejne dziecko, których dokumentację poddano kontroli (patrz dowód nr 16),
ustalono w przypadku:
•	70  rodzin uzyskiwanie dochodu z gospodarstwa rolnego,
•	24 rodzin do obliczania dochodu stosowane było oświadczenie przedsiębiorcy o dochodzie osiąganym na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
•	89  rodzin przynajmniej jeden z rodziców nie uzyskiwał dochodu.
Spośród ww. 89 rodzin w przypadku :
•	40 z nich – jeden z rodziców nie uzyskiwał dochodu, a przyczyną tego była utrata dochodu w roku kalendarzowym 2014 lub po tym roku do dnia wydania decyzji o świadczenie wychowawcze,
•	9 z nich – dochodu nie uzyskiwali oboje rodzice, a przyczyną była utrata dochodu 
w roku kalendarzowym 2014 lub po tym roku do dnia wydania decyzji 
o świadczenie wychowawcze bądź zgodnie z informacją kierownika GOPS, sytuacja ta ma miejsce od dawna lub GOPS nie posiada takich ustaleń,
•	16 z nich – jeden z rodziców nie uzyskiwał dochodu, a przyczyną tego była utrata dochodu spowodowana  przejściem na urlop wychowawczy,
•	7 z nich  - jeden z rodziców nie uzyskiwał dochodu, a przyczyną tego była utrata dochodu spowodowana  wykreśleniem, bądź zawieszeniem działalności gospodarczej.

Ad. 5. 
W sprawdzonej dokumentacji losowo wybranej próby badawczej, stanowiącej łącznie 239 
spraw, realizowanych w wybranym do kontroli miesiącu grudniu 2016 r. w zakresie zasadności przyznawania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, jak
 i terminowości załatwiania spraw -  nie stwierdzono nieprawidłowości.
Decyzje administracyjne przyznające świadczenia wychowawcze oraz decyzje zmieniające decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, podjęte w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r. sporządzano i wydano w sposób prawidłowy, z tym że nie zawierały one wskazania art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci , iż decyzje przyznające świadczenie są natychmiast wykonalne.
Dowodem doręczenia decyzji stronie były zamieszczone w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru lub adnotacje o odbiorze wraz z datą i podpisem adresata decyzji dokonane bezpośrednio na decyzjach.  
Kserokopia wybranych losowo decyzji przyznających świadczenie wychowawcze na pierwsze  dziecko w rodzinie  (dowód nr 20). 

W świetle ustalonego powyżej stanu faktycznego, wnoszę o:
1.	Zamieszczanie w decyzjach administracyjnych przyznających świadczenie wychowawcze art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci na mocy,  którego decyzje przyznające świadczenia są natychmiast wykonalne.
2.	Zachowanie szczególnej staranności podczas sporządzania sprawozdań obejmujących rzetelne dane w zakresie realizacji Programu Rodzina 500+ .

Na tym sprawozdanie z kontroli zakończono

Czynności kontrolne odnotowano pod pozycją nr 5/2017 w „Książce kontroli”.

Wykaz dowodów stanowi integralną część niniejszego sprawozdania, przy czym jednostce kontrolowanej nie przekazano żadnego z dowodów, ponieważ są one kserokopią dokumentów będących w posiadaniu GOPS w Turku.

Sprawozdanie zawiera 9 kolejno ponumerowanych stron.

POUCZENIE KOŃCOWE
Zgodnie z art. 52 ust. 5 ustawy z 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 185, poz. 1092). Kierownik jednostki kontrolowanej w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprawozdania ma prawo przedstawić do niego stanowisko; nie wstrzymuje to realizacji ustaleń kontroli.

Informację o sposobie wykonania zaleceń, a także podjętych działaniach lub przyczynach ich niepodjęcia proszę przekazać w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego sprawozdania.

PODPISY

Kierownika jednostki kontrolowanej				Kierownika komórki ds. kontroli
                                                                                                 
            Kierownik                                                                   z up. Wojewody Wielkopolskiego 
Gminnego Ośrodka Pomocy                                                     Wicewojewoda Wielkopolski
     Społecznej w Turku                                                                          Marlena Maląg
mgr Jadwiga Ogińska

Turek, dnia  5.04. 2017 r.
Przygotowała :
Zenona Majer – starszy inspektor
Konin, dnia 18.04.2017 r.